Spis tresci
Dieta przy Hashimoto powinna pokrywać potrzeby żywieniowe i uwzględniać sposób przyjmowania leku, ale nie zastępuje leczenia niedoczynności tarczycy. Samo rozpoznanie Hashimoto nie uzasadnia automatycznego odstawienia glutenu, laktozy ani warzyw kapustnych. Nie jest też wskazaniem do samodzielnego łączenia selenu w kapsułkach z codziennymi orzechami brazylijskimi. [1] [2]
Najważniejsze jest rozdzielenie trzech kwestii: autoimmunologicznego zapalenia tarczycy, jej aktualnej czynności oraz niedoborów lub chorób współistniejących. Spadek przeciwciał w badaniu nie jest równoznaczny z wyleczeniem, poprawą objawów ani możliwością odstawienia lewotyroksyny.
Hashimoto a dieta: od czego zacząć?
- Nie odstawiaj zaleconego leku na podstawie diety lub wyniku przeciwciał.
- Nie eliminuj glutenu przed diagnostyką celiakii bez uzgodnienia z lekarzem.
- Oceń wszystkie źródła selenu i jodu, zanim dołożysz kolejny suplement.
- Komponuj różnorodne posiłki i dobieraj ilość energii do rzeczywistych potrzeb.
- Sprawdź odstęp między lekiem a jedzeniem, kawą i preparatami mineralnymi.
- Utrzymujące się zmęczenie lub problemy z masą ciała wymagają oceny przyczyn, zamiast mnożenia eliminacji.
Hashimoto i niedoczynność tarczycy: co je odróżnia?
Hashimoto jest autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy, które może prowadzić do niedoboru hormonów. Można mieć tę chorobę przy prawidłowych wynikach czynności tarczycy. Niedoczynność może z kolei mieć inne przyczyny, np. przebyte leczenie operacyjne. Samo dodatnie anty-TPO nie określa dawki leku ani zapotrzebowania na suplement. [1]
Lekarz interpretuje TSH i fT4 wraz z objawami, przeciwciałami i pozostałymi danymi. USG może pomagać, ale nie musi być potrzebne w każdym przypadku. Nie ma zasady, że rozpoznanie zawsze wymaga jednocześnie podwyższonego TSH, dodatnich przeciwciał i określonego obrazu USG. Jawnej niedoczynności nie rozpoznaje się wyłącznie po przekroczeniu TSH 10; istotne jest także fT4 i kontekst kliniczny. [1]
Co zmiana jedzenia może, a czego nie potwierdzono?
Dobrze zaplanowane żywienie może pomagać pokrywać potrzeby i korygować rozpoznane niedobory. Jeśli występuje niedoczynność, lewotyroksyna uzupełnia brakujące hormony. Nie jest lekiem usuwającym sam proces autoimmunologiczny, a osoba z Hashimoto i prawidłową czynnością tarczycy nie zawsze jej potrzebuje. [1]
Wynik anty-TPO jest markerem, a nie samodzielnym celem diety. Nie ma podstaw do wybierania suplementu tylko dlatego, że w różnych metaanalizach uzyskano większe lub mniejsze SMD. To standaryzowana miara efektu, nie procent odbudowy tarczycy ani bezpośredni ranking skuteczności różnych preparatów.
Selen w Hashimoto: wyniki badań i ryzyko nadmiaru
Huwiler i współautorzy w metaanalizie z 2024 roku uwzględnili 35 badań randomizowanych. Analiza anty-TPO obejmowała 29 kohort i 2358 uczestników; uzyskano SMD -0,96 przy dużej niejednorodności wyników, I² 90%. Wynik TSH u osób bez hormonalnego leczenia zastępczego pochodził z 7 kohort i 869 osób, ze średnim efektem SMD -0,21. Nie były to te same liczebności dla wszystkich ocenianych parametrów. [2]
Wyniki dotyczące samopoczucia nie były jednolite: poprawę opisano w dwóch z sześciu kohort, a w czterech nie było istotnej różnicy. Dane nie uzasadniają gwarancji poprawy objawów, zatrzymania choroby ani wspólnej dawki 200 µg dla każdej osoby. Badania różniły się dawką, czasem i statusem selenu; nie wyznaczają jednego schematu sześciomiesięcznego. [2]
W badaniu CATALYST z 2024 roku 412 dorosłych leczonych lewotyroksyną przydzielono do 200 µg selenu w drożdżach wzbogaconych albo placebo na 12 miesięcy. Okres interwencji ukończyły 332 osoby. Nie wykazano przewagi selenu w poprawie jakości życia związanej z tarczycą. Niższe miano anty-TPO nie przełożyło się na taki wynik kliniczny. Dawka badana nie jest zaleceniem do samodzielnego stosowania. [16]
EFSA w 2023 roku ustaliła dla dorosłych górny tolerowany poziom spożycia selenu na 255 µg dziennie łącznie ze wszystkich źródeł. To poziom odnoszący się do długotrwałego spożycia, nie dawka zalecana i nie ostra granica zatrucia. Suplement 200 µg pozostawia niewielki margines na żywność i inne preparaty. Nie należy dokładać go rutynowo do orzechów brazylijskich. [3]
Zawartość selenu w orzechach zależy m.in. od pochodzenia i warunków uprawy. Liczba sztuk nie gwarantuje stałej dawki. Suplement o znanej zawartości również nie staje się przez to potrzebny ani bezpieczniejszy w każdej sytuacji. Decyzja powinna uwzględniać całość spożycia i wskazanie, a nie tylko nazwę selenometioniny na etykiecie. [4]

Gluten przy Hashimoto: co wiadomo z badań?
Badanie Krysiaka i współautorów z 2019 roku było małym pilotażem, a nie podstawą do zalecenia diety bezglutenowej wszystkim. Objęło 34 kobiety, z których 16 stosowało dietę bezglutenową przez sześć miesięcy, a 18 pozostało bez interwencji dietetycznej. U uczestniczek stwierdzono dodatnie przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej. Nie była to reprezentatywna grupa wszystkich osób z Hashimoto. [5]
Nie należy opisywać tego pilotażu jako badania randomizowanego kobiet z subkliniczną niedoczynnością. Były to kobiety z prawidłową czynnością tarczycy, a przydział nie był randomizowany. Zmniejszenie miana przeciwciał nie potwierdza poprawy samopoczucia ani zapobiegania niedoczynności u każdej osoby bez rozpoznanej celiakii. [5] [6]
Metaanaliza opublikowana w 2025 roku objęła trzy badania i 110 uczestników bez celiakii. Dowody oceniono jako bardzo niepewne: nie uzyskano istotnego łącznego wyniku dla TSH, fT3 ani fT4, a kierunek zmian anty-TPO i anty-Tg był różny. Nie można obiecywać, że odstawienie glutenu zawsze obniży oba rodzaje przeciwciał. To również nie dowód, że żadna konkretna osoba nie może odczuć poprawy. [6]
Celiakia jest odrębnym wskazaniem do ścisłej diety bezglutenowej. Przy jej podejrzeniu stosuje się m.in. przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej w klasie IgA, tTG-IgA, wraz z oceną całkowitego IgA. Anty-Tg, czyli przeciwciała przeciw tyreoglobulinie, nie są tym samym badaniem. Wyniki interpretuje lekarz; dalsza diagnostyka zależy od sytuacji. Badania są miarodajne przy spożywaniu glutenu, dlatego wcześniejsza eliminacja może utrudnić rozpoznanie. [7]
Alergia na pszenicę i nieceliakalna nadwrażliwość na gluten lub pszenicę również wymagają odrębnej oceny. Nie ustala się ich na podstawie samego Hashimoto. Prawidłowo skomponowana dieta bezglutenowa może pokrywać potrzeby; niedobory nie są nieuniknionym skutkiem eliminacji. Więcej o zasadach zawiera poradnik diety bezglutenowej.

Jod: potrzebny składnik, ale nadmiar nie leczy tarczycy
Jod jest potrzebny do wytwarzania hormonów, jednak duże ilości mogą pogarszać czynność tarczycy u osób podatnych, w tym z chorobą Hashimoto. Szczególnej oceny wymagają preparaty jodu, kelp, niektóre wodorosty i leki zawierające jod. Ich składu nie wyznacza jedna uniwersalna liczba mikrogramów na listek lub łyżkę. [8]
Program jodowania soli nie dowodzi, że każda osoba w Polsce ma wystarczające spożycie. Nie jest też powodem do zwiększania ilości soli. Potrzeby i źródła jodu należy ocenić indywidualnie. W ciąży znaczenie ma odpowiednia podaż, a zarówno niedobór, jak i nadmiar wymagają uwagi; plan suplementacji powinien uwzględniać chorobę tarczycy. [8]
Efekt Wolffa-Chaikoffa dotyczy hamowania syntezy hormonów po ekspozycji na duży ładunek jodu. Nie jest synonimem każdej trwałej niedoczynności ani dowodem, że przekroczenie jednej wartości dziennego spożycia zawsze wywoła atak autoimmunologiczny. Obserwacje z innych krajów nie ustalają automatycznie bezpieczeństwa całej polskiej populacji. [9]
Witamina D: wyrównanie niedoboru a wynik przeciwciał
Tang i współautorzy w 2023 roku opisali 12 badań obejmujących 862 osoby. Wynik dla anty-TPO wynosił SMD -1,084. Włączono różne preparaty, także aktywną postać witaminy D, oraz różne dawki i czasy leczenia. Nie można przenieść całego efektu na jedną kapsułkę D3 ani uznać jej za lepszą od selenu tylko przez porównanie SMD z dwóch odrębnych przeglądów. [10]
Wyniki podgrup według czasu nie znaczą, że każda osoba powinna suplementować jak najdłużej lub zwiększać dawkę dla obniżenia przeciwciał. Uzupełnianie niedoboru jest innym celem niż leczenie autoimmunologicznego zapalenia. Samo Hashimoto nie wyznacza jednej dawki dla wszystkich.
Polska aktualizacja zaleceń z 2023 roku uwzględnia wiek, masę ciała, ekspozycję na słońce, spożycie i sytuację kliniczną. Profilaktyki nie należy mylić z leczeniem potwierdzonego niedoboru ani sprowadzać jej do dawnej instrukcji wyłącznie na październik-marzec. Potrzebę badania 25(OH)D i właściwy schemat ocenia się w odpowiednim kontekście. [11]
Co jeść przy Hashimoto bez zbędnych eliminacji?
| Grupa | Praktyczne wybory | Co wymaga uwagi |
|---|---|---|
| Warzywa i owoce | Różne gatunki, sezonowe lub mrożone | Dostosuj konsystencję i ilość do tolerancji; nie ma potrzeby opierać diety wyłącznie na surowych produktach. |
| Produkty zbożowe | Pieczywo pełnoziarniste, płatki owsiane, kasze, ryż | Wybór bezglutenowy wynika ze wskazania; kolor pieczywa nie potwierdza jego składu. |
| Źródła białka | Ryby, jaja, strączki, chudy drób, nabiał lub właściwie dobrane zamienniki | Dobieraj różne produkty zamiast traktować jeden jako leczenie tarczycy. |
| Tłuszcze | Oliwa, olej rzepakowy, orzechy i nasiona | Ilość wpływa na energię posiłku; orzechy brazylijskie nie są precyzyjnym dozownikiem selenu. |
| Nabiał i zamienniki | Jogurt, kefir lub produkt bezlaktozowy przy nietolerancji | Sprawdzaj wzbogacanie zamienników; wapń nie oznacza automatycznie obecności jodu lub B12. |
| Napoje | Woda i napoje bez dodatku cukru | Lek popijaj wodą; kawę i mleko odsuń zgodnie z planem przyjmowania preparatu. |
Punktem wyjścia może być urozmaicony wzorzec opisany w poradniku diety śródziemnomorskiej. Sama nazwa wzorca nie gwarantuje kompletności ani leczenia Hashimoto. Inne kwestie omawia tekst o diecie przeciwzapalnej; etykieta „przeciwzapalna” nie zastępuje oceny składu posiłków.
Czego unikać i czego nie trzeba automatycznie wykreślać?
- Nie dokładaj preparatów jodu lub selenu bez oceny wskazań i łącznego spożycia.
- Ograniczaj słodkie napoje, nadmiar soli i produkty o małej wartości odżywczej, bez przypisywania każdemu dodatkowemu składnikowi pewnego wywoływania autoimmunizacji.
- Nie traktuj jednej porcji alkoholu dziennie jako zalecenia zdrowotnego.
- Samo Hashimoto nie jest rozpoznaniem nietolerancji laktozy, celiakii ani alergii na soję.
- Warzywa kapustne w zwykłych porcjach nie wymagają powszechnego zakazu. Nie ma jednej masy 1-2 kg, która stanowi gwarantowaną granicę bezpieczeństwa dla każdej osoby.
Ograniczenia mogą wynikać z indywidualnej choroby, alergii, tolerancji lub leczenia. Gotowanie zmienia skład warzyw, ale nie uzasadnia twierdzenia, że każda obróbka, w tym kiszenie, usuwa wszystkie związki o działaniu wolotwórczym. Ważniejsze są cała dieta, podaż jodu i rzeczywiste ilości niż lista „zakazane/dozwolone”. [15]
Lewotyroksyna, jedzenie i kawa: zadbaj o odstępy
Poniższe odstępy z wytycznych ETA z 2025 roku dotyczą doustnej lewotyroksyny i wymagają uwzględnienia postaci leku oraz jego ulotki. Leczenie powinno być regularne. Nie zmieniaj samodzielnie dawki, pory ani preparatu; większa zmiana diety może wymagać kontroli wyników. [12]
| Sytuacja | Zalecenie omówione w ETA 2025 |
|---|---|
| Zwykły posiłek | Stały schemat: optymalnie 60 minut przed śniadaniem albo przed snem, co najmniej 3 godziny po wieczornym posiłku. |
| Kawa | Co najmniej godzina po leku. |
| Mleko | Odstęp ponad 1-2 godziny po leku; uwzględnia się wapń i białka mleka. |
| Soja i otręby pszenne | W tabeli wskazano co najmniej 4 godziny między lekiem a tymi produktami. |
| Preparaty wapnia | 4-6 godzin po leku. |
| Preparaty żelaza | Co najmniej 4 godziny po leku. |
Nie przenosi się jednego procentu zmniejszenia wchłaniania na każdą kawę, posiłek i lek. Osobny selen lub witamina D bez dodatków mineralnych nie są automatycznie tym samym co preparat wapnia lub żelaza. Sprawdź pełny skład i uzgodniony sposób stosowania, zamiast zakładać odstęp czterech godzin dla każdego suplementu.
Insulinooporność i masa ciała wymagają osobnej oceny
Senność, zmęczenie i trudności ze zmianą masy ciała są nieswoiste. Nie rozpoznaje się insulinooporności u wszystkich osób z Hashimoto ani wyłącznie na podstawie HOMA-IR powyżej 2,0. Podawanie częstości 50-60% bez określenia badanej populacji nie opisuje każdej osoby z tą chorobą.
Warto ocenić wyrównanie tarczycy i pozostałe możliwe przyczyny objawów. Lekarz ustala potrzebę badań gospodarki węglowodanowej. Przy zmianie masy liczą się całkowita ilość energii, aktywność, sen i stan zdrowia; sam wiek, płeć lub BMI nie wyznaczają jednej diety. Zasady odżywiania omówiono również przy insulinooporności.
Najczęstsze błędy i mity dotyczące diety w Hashimoto
| Twierdzenie lub błąd | Co należy skorygować |
|---|---|
| Niższe anty-TPO oznacza odbudowę tarczycy | Zmiana markera nie jest równoznaczna z wyleczeniem lub poprawą każdego objawu. |
| Każdy potrzebuje 200 µg selenu | Należy ocenić wskazanie i całkowite spożycie. Górny poziom EFSA dla dorosłych wynosi 255 µg ze wszystkich źródeł. |
| Gluten trzeba usunąć przy samym Hashimoto | Eliminacja wymaga właściwego uzasadnienia; wcześniejsze odstawienie może utrudniać diagnostykę celiakii. |
| AIP jest koniecznym leczeniem | Samo rozpoznanie nie uzasadnia wielokrotnej eliminacji. Zakres i zamienniki wymagają oceny. |
| Każdy objaw oznacza insulinooporność | Objawy wymagają rozważenia różnych przyczyn, a nie jednego progu internetowego kalkulatora. |
| Trzeba co trzy miesiące zmieniać dietę według anty-TPO | Nie ustala się leczenia wyłącznie na podstawie miana przeciwciał. |
Ashwagandha nie jest zalecanym sposobem leczenia Hashimoto. NCCIH odradza jej stosowanie osobom z chorobami tarczycy lub autoimmunologicznymi i opisuje możliwe interakcje z hormonami tarczycy oraz rzadkie uszkodzenia wątroby. Małego badania innej grupy chorych nie przenosi się na wszystkich z Hashimoto. Nie trzeba zakładać nieudowodnionego mechanizmu „pobudzania ataku”, żeby zachować tę ostrożność. [13]
Przykładowy dzień: pięć posiłków z podanymi ilościami

Przykład dla dorosłej osoby dostarcza według danych CoFID około 1829 kcal, 97 g białka, 70 g tłuszczu i 218 g węglowodanów. Nie wyznacza indywidualnego zapotrzebowania ani dawki selenu, jodu lub leku. Nie dodano rutynowych suplementów. Zawiera gluten, nabiał, rybę, jaja i migdały, więc nie jest gotowym wariantem dla każdej alergii lub celiakii. [14]
| Posiłek | Składniki i masa części jadalnych | Energia w przybliżeniu | Przygotowanie |
|---|---|---|---|
| Kanapki z jajkiem i pomidorem | chleb pełnoziarnisty 70 g; jajko, masa bez skorupki 60 g; pomidor 150 g; oliwa 5 g | 296 kcal | Jajko ugotuj do pełnego ścięcia. Podaj z pieczywem i umytym pomidorem, dodając odmierzoną oliwę. |
| Owsianka na mleku z borówkami i migdałami | płatki owsiane, suche 45 g; mleko półtłuste 200 g; borówki 100 g; migdały, jądra 10 g | 359 kcal | Płatki ugotuj w całej wskazanej porcji mleka, z dodatkiem wody w razie potrzeby. Dodaj umyte borówki i migdały. |
| Łosoś z ryżem i brokułami | filet z łososia hodowlanego, surowy 130 g; ryż pełnoziarnisty, suchy 60 g; brokuły, surowe 200 g; oliwa 10 g | 640 kcal | Łososia upiecz do bezpiecznego dopieczenia. Ryż i brokuły ugotuj. Dodaj odmierzoną oliwę; nie dodawaj nieujętego w obliczeniu sosu. |
| Jogurt z jabłkiem | jogurt naturalny niskotłuszczowy 170 g; jabłko ze skórką, bez gniazda nasiennego 150 g | 173 kcal | Umyte jabłko bez gniazda nasiennego pokrój i podaj z jogurtem. |
| Sałatka z ciecierzycą i pieczywem | ciecierzyca z puszki, odsączona 150 g; pomidor 150 g; ogórek 100 g; chleb pełnoziarnisty 40 g; oliwa 5 g | 360 kcal | Ciecierzycę z puszki odsącz i podgrzej. Wymieszaj z umytymi warzywami i odmierzoną oliwą, podaj z pieczywem. |
Płatki i ryż odważono przed gotowaniem, rybę na surowo, jajko bez skorupki, a ciecierzycę po odsączeniu. Nabiał i oliwę podano w gramach. Woda do gotowania nie zmienia ilości energii z odmierzonych składników. Nie ujęto dodatkowych sosów, tłuszczu ani soli. Śniadanie oraz posiłki z mlekiem lub jogurtem należy rozmieścić zgodnie z ustalonym sposobem przyjmowania lewotyroksyny; tabela nie jest harmonogramem podawania leku.
Obliczono energię i trzy makroskładniki dla 15 produktów, sprawdzając 60 pól bazy. Wynik jest obliczeniem z tabel składu, nie pomiarem gotowych potraw. Nie obliczono pełnego pokrycia potrzeb ani zawartości selenu, jodu, witaminy D, żelaza, cynku, błonnika i omega-3. Wartości konkretnych marek i zaokrąglone wiersze mogą się różnić. Informacje o składnikach zawiera też poradnik minerałów w diecie.
Kiedy dieta wymaga indywidualnego planu?
- Przy planowaniu ciąży i w ciąży: skontaktuj się z lekarzem prowadzącym tarczycę, zamiast samodzielnie zmieniać dawki hormonów lub jodu.
- Przy potwierdzonej celiakii, alergii lub nietolerancji: dostosuj eliminacje i zamienniki do rozpoznania.
- Przy niedokrwistości lub niedoborach: wyjaśnij przyczynę i uzgodnij leczenie; sama lista produktów nie zastępuje diagnostyki.
- Przy niezamierzonym chudnięciu, nasilonych objawach lub wielu ograniczeniach: potrzebna jest ocena stanu odżywienia i zdrowia.
- Przy utrzymujących się nieprawidłowych wynikach mimo leku: sprawdza się m.in. regularność, interakcje i możliwe problemy z wchłanianiem.
Nie rozpoznaje się jawnej niedoczynności, niedoboru żelaza ani potrzeby selenu na podstawie pojedynczego uniwersalnego progu. Częstość kontroli i zakres badań wynikają z sytuacji klinicznej. Nie należy wykonywać internetowego schematu „TSH 4-10 = selen, TSH ponad 10 = wspólny zestaw leków i kapsułek”.
Pytania o dietę, selen i eliminacje przy Hashimoto
Czego nie jeść przy Hashimoto?
Nie ma jednej listy zakazanych produktów dla wszystkich. Eliminacje powinny wynikać z rozpoznania, tolerancji lub leczenia. Szczególnej oceny wymagają preparaty jodu i selenu; sama choroba nie oznacza zakazu glutenu, nabiału, soi lub warzyw kapustnych.
Czy ashwagandha jest dobra na Hashimoto?
Nie jest zalecanym leczeniem. NCCIH odradza jej stosowanie przy chorobach tarczycy lub autoimmunologicznych i opisuje możliwość interakcji z hormonami tarczycy. Nie zastępuje lewotyroksyny.
Czego nie suplementować bez wskazania?
Nie łącz samodzielnie wielu źródeł jodu lub selenu. U dorosłych poziom EFSA 255 µg selenu dotyczy łącznego długotrwałego spożycia, a nie zalecanej dawki kapsułki. Witaminy i minerały dobiera się do potrzeb, nie tylko do nazwy choroby.
Ile cynku i selenu stosować przy Hashimoto?
Samo rozpoznanie nie wyznacza stałej dawki. Trzeba uwzględnić wskazanie, żywność i inne preparaty. Wyniku metaanalizy nie zamienia się w receptę na 200 µg selenu lub określoną ilość cynku dla każdej osoby.
Co jeść zamiast chleba przy Hashimoto?
Bez wskazania do eliminacji można jeść odpowiednio dobrane pieczywo z glutenem. Przy celiakii potrzebne są produkty bezglutenowe i właściwe zamienniki. Odstawianie pieczywa przed diagnostyką może utrudnić rozpoznanie.
Czy dieta bezglutenowa zawsze powoduje niedobory?
Nie. Ryzyko zależy od składu i zamienników, a dobrze zaplanowana dieta może pokrywać potrzeby. Samo Hashimoto nie uzasadnia rutynowej eliminacji, natomiast celiakia jest odrębnym wskazaniem do ścisłego wykluczenia glutenu.
Kiedy brać selen: rano czy wieczorem?
Najpierw należy ustalić, czy suplement jest potrzebny. Nie ma jednego harmonogramu dla wszystkich. Sprawdź skład preparatu i uzgodniony sposób stosowania; osobny selen nie jest automatycznie preparatem wapnia lub żelaza.
Czy soja jest szkodliwa przy Hashimoto?
Nie jest automatycznie zakazana. Przy lewotyroksynie trzeba uwzględnić możliwy wpływ na wchłanianie oraz odpowiedni odstęp według leku i zaleceń. Sama alergia na soję stanowi inne zagadnienie niż Hashimoto.
Wytyczne i badania wykorzystane w poradniku
- American Thyroid Association. Hashimoto’s Thyroiditis: czynność tarczycy, rozpoznanie i leczenie.
- Huwiler VV i wsp. Selenium Supplementation in Patients with Hashimoto Thyroiditis: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Clinical Trials. Thyroid. 2024.
- EFSA. Scientific opinion on the tolerable upper intake level for selenium. 2023.
- NIH Office of Dietary Supplements. Selenium: źródła, zmienność zawartości i suplementy.
- Krysiak R, Szkróbka W, Okopień B. The Effect of Gluten-Free Diet on Thyroid Autoimmunity in Drug-Naïve Women with Hashimoto’s Thyroiditis: A Pilot Study. 2019.
- Araújo EMQ i wsp. Effects of Gluten-Free Diet in Non-Celiac Hashimoto’s Thyroiditis: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2025.
- NIDDK. Celiac Disease Tests: właściwe badania i warunki diagnostyki.
- NIDDK. Hashimoto’s Disease: dieta, jod i ciąża.
- Kalarani IB, Veerabathiran R. Impact of iodine intake on the pathogenesis of autoimmune thyroid disease in children and adults. 2022.
- Tang J i wsp. Effects of vitamin D supplementation on autoantibodies and thyroid function in patients with Hashimoto’s thyroiditis: A systematic review and meta-analysis. 2023.
- Płudowski P i wsp. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland.
- Centanni M i wsp. ETA guidelines for the use of levothyroxine sodium preparations in monotherapy to optimize the treatment of hypothyroidism. 2025.
- NCCIH. Ashwagandha: Usefulness and Safety.
- Public Health England. Composition of foods integrated dataset, CoFID. 2021. Energia i makroskładniki wskazanych produktów.
- NIH Office of Dietary Supplements. Iodine: podaż jodu i produkty o działaniu wolotwórczym.
- Larsen CB i wsp. Selenium supplementation and placebo are equally effective in improving quality of life in patients with hypothyroidism. Badanie CATALYST. European Thyroid Journal. 2024.
Zajmuje się dziennikarstwem, grafiką i popularyzowaniem zdrowego stylu życia. Od lat poszerza swoją wiedzę o tym, jak żyć i odżywiać się zdrowo. Ma nadzieję, że lektura strony dobrana-dieta.pl przyczyni się do popularyzacji zdrowia wśród czytelników i pozwoli im stawiać kolejne kroki ku zdrowiu oraz wymarzonej sylwetce.
