Dieta Hassa (SCD) — na czym polega i dla kogo

Czas czytania 12 Minut

Dieta Hassa, znana w literaturze medycznej jako Specific Carbohydrate Diet (SCD), działa — ale w 2021 r. amerykańskie badanie DINE-CD na 194 dorosłych z chorobą Leśniowskiego-Crohna pokazało, że SCD pomaga 46,5% pacjentów osiągnąć remisję, a dieta śródziemnomorska 43,5%. Różnica statystycznie nieistotna (p=0,77). Dlatego Amerykańskie Towarzystwo Gastroenterologiczne (AGA) w aktualizacji z marca 2024 r. zaleca pacjentom z IBD dietę śródziemnomorską jako pierwszą linię — bo łatwiej jej przestrzegać, a efekt podobny [1][2].

Dieta Hassa (SCD) — najważniejsze fakty w skrócie

• Twórca: dr Sidney V. Haas (USA, 1924) — pediatra, pierwotnie dla pediatrycznej celiakii. Popularność dieta zyskała 70 lat później dzięki Elaine Gottschall.
• Zasada: eliminuje di- i polisacharydy (skrobia, laktoza, sacharoza), zostawia monosacharydy (glukoza, fruktoza, galaktoza). To NIE jest „low-carb” w sensie keto — porcje owoców i miodu są dozwolone.
• Dla kogo: głównie choroba Leśniowskiego-Crohna, WZJG, IBS — czyli nieswoiste zapalenia jelit (IBD). NIE jest dietą odchudzającą.
• Dowody (2021): badanie DINE-CD (Lewis, Gastroenterology, n=194 dorosłych z Crohnem) — SCD daje 46,5% remisji w 6 tyg., dieta śródziemnomorska 43,5% (p=0,77 — brak istotnej różnicy) [1].
• Stanowisko AGA 2024: wszyscy pacjenci z IBD powinni stosować dietę śródziemnomorską, chyba że są ku temu przeciwwskazania — SCD nie jest pierwszą linią [2].
• Skutki uboczne: ryzyko niedoborów (witamina D, wapń, błonnik), trudność społeczna, drogie produkty domowe.
• Polski kontekst: dieta dostępna do samodzielnego stosowania, ale wymaga konsultacji z dietetykiem doświadczonym w IBD — w Polsce niewielu specjalistów uczy SCD.

Na czym polega dieta Hassa (SCD)?

Dieta SCD eliminuje wszystkie węglowodany złożone (skrobia, laktoza, sacharoza), pozostawiając tylko monosacharydy (glukozę, fruktozę, galaktozę) — cukry, które nie wymagają rozkładu enzymatycznego i nie fermentują w jelitach.

Zasada jest prosta: jeśli jelita nie trawią prawidłowo węglowodanów złożonych, niestrawiona żywność fermentuje w jelitach, karmiąc patogenne bakterie i drożdżaki. To z kolei nasila stan zapalny, biegunki, wzdęcia i ból. SCD przerywa to „błędne koło” eliminując pokarm dla szkodliwych mikroorganizmów.

Mechanizm został opisany przez Elaine Gottschall jako vicious cycle hypothesis: u osób z uszkodzonymi kosmkami jelitowymi (np. w IBD lub celiakii) brakuje enzymów rozkładających di- i polisacharydy. Niestrawione cukry trafiają do jelita grubego, gdzie są fermentowane przez bakterie z produkcją gazów, kwasów i toksyn. Te z kolei dalej uszkadzają śluzówkę. Eliminacja substratu fermentacji ma przerwać tę pętlę. Cleveland Clinic potwierdza ten model jako podstawę naukową SCD, choć zastrzega, że dowody kliniczne są ograniczone [10].

Ważne rozróżnienie: w polskim internecie „dieta Hassa” bywa czasem mylona z dietą rozdzielną lub dietą o niskim indeksie glikemicznym (jak dieta Montignaca). To nieporozumienie — autentyczna dieta Hassa to SCD opisana przez Sidneya V. Haasa w 1924 r., a nie polska adaptacja IG-based. W tym artykule opisujemy oryginalną SCD popartą badaniami naukowymi.

Co można i czego nie można jeść?

Lista dozwolonych produktów na diecie SCD obejmuje świeże mięso, ryby, jajka, większość warzyw, dojrzałe owoce, miód, orzechy i domowy jogurt fermentowany 24 godziny. Zabronione są zboża, ziemniaki, biały cukier, makaron, pieczywo i większość przetworzonych produktów mlecznych.

Dozwolone	Zabronione
Mięso, ryby, drób (bez panierki)	Zboża (pszenica, ryż, kukurydza, owies)
Jajka	Ziemniaki i produkty skrobiowe
Warzywa (większość — surowe lub gotowane)	Cukier biały (sacharoza)
Owoce (dojrzałe)	Nabiał z laktozą (mleko, lody, śmietana)
Orzechy i masło orzechowe (bez dodatków)	Makaron, pieczywo, mąka
Miód (jedyny dozwolony słodzik)	Syrop klonowy, agawa, słodziki
Domowy jogurt (24h fermentacji — bez laktozy)	Jogurty sklepowe, kefiry z cukrem
Sery dojrzewające (cheddar, parmezan)	Sery topione, sery ze skrobi
Rośliny strączkowe (fasola, soczewica — namoczone)	Konserwy z dodatkiem cukru

Czy dieta SCD działa przy chorobie Crohna? Wyniki DINE-CD

Tak, SCD obniża nasilenie objawów u około 46–47% dorosłych z chorobą Crohna w 6 tygodni — ale dieta śródziemnomorska osiąga niemal identyczny wynik (43,5%), więc SCD nie jest superior. Tak wynika z największego dotychczas badania porównawczego DINE-CD (Lewis 2021, Gastroenterology, n=194, p=0,77 dla różnicy). To pierwszy duży amerykański RCT pokazujący, że dieta może realnie wspierać leczenie IBD u dorosłych [1].

„The SCD was not superior to the Mediterranean diet to achieve symptomatic remission, fecal calprotectin response, and CRP response.”
— Lewis JD i wsp. (DINE-CD Study Group), Gastroenterology 2021;161(3):837–852 (PMID 34052278) [1]

Liczby z DINE-CD (6 tygodni, 194 dorosłych z aktywnym Crohnem):

Punkt końcowy	Dieta SCD	Dieta śródziemnomorska	p-value
Remisja objawowa	46,5%	43,5%	0,77 (NS)
Odpowiedź kalprotektyny	34,8% (8/23)	30,8% (4/13)	0,83 (NS)
Odpowiedź CRP	5,4% (2/37)	3,6% (1/28)	0,68 (NS)

Autorzy zalecili dietę śródziemnomorską jako preferowaną — łatwiej ją utrzymać, jest mniej restrykcyjna i ma dodatkowe korzyści sercowo-naczyniowe. Wcześniejsza meta-analiza Limketkai 2023 (27 badań, Clinical Gastroenterology and Hepatology) również wskazała, że SCD i dieta śródziemnomorska dają podobne efekty w indukowaniu remisji w Crohnie (low certainty of evidence) [3].

Co eksperci mówią o diecie SCD (Hassa)?

Amerykańskie Towarzystwo Gastroenterologiczne (AGA) w marcu 2024 r. opublikowało Clinical Practice Update, który zaleca dietę śródziemnomorską jako pierwszą linię dla wszystkich pacjentów z IBD — nie SCD. Europejskie Towarzystwo ECCO w konsensusie 2025 wskazuje, że każdy pacjent z IBD powinien mieć dostęp do dietetyka, ale żadna pojedyncza dieta nie zmniejsza istotnie ryzyka nawrotu choroby Crohna.

W AGA Clinical Practice Update zapisano wprost: „Unless there is a contraindication, all patients with IBD should be advised to follow a Mediterranean diet rich in a variety of fresh fruits and vegetables, monounsaturated fats, complex carbohydrates, and lean proteins and low in ultraprocessed foods, added sugar, and salt” (Hashash i wsp., Gastroenterology 2024;166(3):521–532) [2]. AGA dodaje, że dotychczasowe badania nie potwierdzają zmniejszenia częstości zaostrzeń przez SCD u dorosłych. Dieta z niską zawartością czerwonego mięsa i mięs przetworzonych może obniżać częstość rzutów WZJG, ale nie nawrotów choroby Crohna.

ESPGHAN w pediatrycznym position paperze z 2024 r. (Gerasimidis i wsp.) podkreśla, że „scarce literature upon which we can make recommendations for precision or stratified dietary therapy for IBD” — czyli dowodów na konkretne diety u dzieci jest niewiele [9]. Najsilniej rekomendowaną interwencją żywieniową u dzieci z aktywnym Crohnem pozostaje wyłączne żywienie dojelitowe (EEN), a nie SCD.

Czy dieta SCD pomaga przy WZJG (wrzodziejące zapalenie jelita grubego)?

Dowody dla WZJG są słabsze niż dla Crohna. Większość badań SCD prowadzono u pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna, a dane dla wrzodziejącego zapalenia jelita grubego pochodzą głównie z serii przypadków i ankiet pacjentów. W badaniu Suskinda z 2016 r. analizującym ankiety 417 pacjentów z IBD na SCD, 33% chorych z WZJG zgłosiło remisję kliniczną — to mniej niż w Crohnie (42%), ale nadal istotne. Cochrane systematic review z 2019 r. (Limketkai, CD012839) stwierdza ogólnie niską jakość dowodów dla diety w IBD — co dotyczy także WZJG [4].

Dla WZJG bardziej obiecującym podejściem dietetycznym jest ograniczenie czerwonego i przetworzonego mięsa, co wykazała meta-analiza Limketkai 2023 — efekt umiarkowany, ale spójny [3]. SCD jako interwencja samodzielna nie ma równie silnych dowodów w WZJG jak w Crohnie.

Czy dieta Hassa pomaga przy IBS (zespół jelita drażliwego)?

Brak badań RCT bezpośrednio porównujących SCD z innymi dietami w IBS. W przypadku IBS pierwszą linią dietetyczną pozostaje dieta low-FODMAP (NICE 2019 i wytyczne brytyjskie), nie SCD. SCD i FODMAP eliminują częściowo te same produkty (laktozę, pszenicę, niektóre owoce), ale logika jest inna: FODMAP ogranicza fermentowalne oligo-, di-, mono-sacharydy i poliole; SCD zostawia wszystkie monosacharydy. Cleveland Clinic wskazuje SCD jako opcję dla IBS jedynie przy nietolerancji FODMAP lub w połączeniu z nim, nie jako pierwszy wybór [10].

Czy dieta SCD jest bezpieczna dla dzieci? Co mówią badania pediatryczne

Tak, SCD jest stosowana u dzieci z chorobą Crohna pod nadzorem dietetyka pediatrycznego. Badanie PRODUCE (Suskind 2020, n=18) wykazało, że wszystkich 10 dzieci, które ukończyły 12-tygodniowy program SCD, osiągnęło remisję kliniczną. CRP spadło z 1,3 ± 0,7 do 0,9 ± 0,5 mg/dL. Mniejsze wcześniejsze badania (Cohen 2014, n=10; Burgis 2016, n=11; Suskind 2014, n=7) potwierdziły poprawę objawów i markerów zapalenia (ESR z 26,5 do 8,27 mm/h, p=0,002 u Burgisa) [5][6][7][8].

„Disease control may be attainable with the SCD in pediatric CD. Further studies are needed to assess adherence, impact on mucosal healing and growth.”
— Burgis JC i wsp., World J Gastroenterol 2016;22(6):2111–2117 (PMC4726683) [6]

W badaniu Cohena 2014 dodatkowo dwóch pacjentów wykazało sustained mucosal healing potwierdzone kapsułką endoskopową w 52 tygodniu — co jest mocnym dowodem klinicznym, bo zagojenie błony śluzowej to gold standard remisji w Crohnie [7]. Ograniczeniem wszystkich pediatrycznych badań SCD jest mała liczba pacjentów (n=7–18), więc dane są obiecujące, ale nie pozwalają na rekomendację jako pierwszą linię. ESPGHAN nadal preferuje EEN u dzieci z aktywnym Crohnem.

Przykładowy jadłospis diety Hassa

Posiłek	Co jeść
Śniadanie	Omlet z 3 jajek z warzywami (szpinak, pomidory) + garść orzechów
II śniadanie	Domowy jogurt SCD z miodem i jagodami
Obiad	Grillowana pierś z kurczaka + sałatka z marchewki i jabłka + gotowana cukinia
Kolacja	Łosoś pieczony + brokuły na parze + seler naciowy z masłem orzechowym

Dla kogo jest dieta SCD?

• Choroba Leśniowskiego-Crohna
• Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG)
• Zespół jelita drażliwego (IBS)
• Celiakia (jako uzupełnienie diety bezglutenowej)
• Przewlekłe biegunki i wzdęcia o nieznanej przyczynie

Dieta SCD nie jest dietą odchudzającą — jej celem jest wyleczenie jelita i zmniejszenie stanu zapalnego, nie utrata wagi.

Dla kogo dieta Hassa NIE jest odpowiednia

Dieta SCD JEST dla:	Dieta SCD NIE jest dla:
Dorosłych z chorobą Crohna w łagodnej/umiarkowanej fazie (jako uzupełnienie leczenia)	Osób z aktywnym ciężkim Crohnem wymagającym EEN lub leczenia szpitalnego
Dzieci z Crohnem pod nadzorem dietetyka pediatrycznego	Wcześniaków i niemowląt
Pacjentów z WZJG w remisji szukających modyfikacji diety	Kobiet w ciąży i karmiących (bez konsultacji)
Osób z IBS po niepowodzeniu low-FODMAP	Sportowców wyczynowych (zbyt mało węglowodanów dla wysiłku)
Osób gotowych poświęcić 1–3 godziny dziennie na gotowanie	Osób z zaburzeniami odżywiania (anoreksja, ortoreksja)
Pacjentów z mocnym wsparciem rodziny i dietetyka	Diabetyków na insulinie bez stałego monitoringu (zmiana wchłaniania)

Skutki uboczne diety SCD i niedobory żywieniowe

Najczęstsze ryzyka długoterminowego stosowania SCD to niedobór witaminy D, wapnia, witaminy B12 i błonnika. Restrykcyjność diety bywa też trudna społecznie i finansowo — domowy jogurt 24-godzinny i sery dojrzewające bez dodatków są droższe od zwykłych produktów.

Lista najczęściej raportowanych skutków ubocznych i ograniczeń:

1. Niedobór witaminy D i wapnia — eliminacja standardowego nabiału (mleko, jogurty sklepowe). Konieczna suplementacja po konsultacji.
2. Niedobór błonnika — przy ograniczeniu zbóż i niektórych warzyw. Owoce i orzechy częściowo to kompensują.
3. Niedobór witaminy B12 — głównie u osób, które dodatkowo ograniczają mięso czerwone.
4. Spadek masy ciała — niezamierzony, zwłaszcza w pierwszych tygodniach. U niedożywionych pacjentów z IBD to ryzyko.
5. Trudność społeczna — jedzenie poza domem, wesela, święta — wymaga przygotowania własnych potraw.
6. Koszt — sery dojrzewające, świeże mięso wysokiej jakości, ekologiczne owoce → wyższy budżet niż dieta standardowa.
7. Czas gotowania — wszystko od podstaw, łącznie z domowym jogurtem fermentowanym 24h.
8. Brak długoterminowych danych — większość badań trwa 12 tygodni do roku; mało wiadomo o efektach po 5–10 latach.

W badaniu Suskinda z 2017 r. dotyczącym nutritional adequacy SCD u dzieci wykazano, że przy starannym planowaniu i nadzorze dietetyka dieta może pokryć większość zapotrzebowania, ale wymaga monitoringu poziomów witamin (D, B12) i ferrytyny [8].

Czerwone flagi — kiedy zgłosić się do lekarza

Jeśli stosujesz dietę SCD i pojawi się któryś z poniższych objawów, skontaktuj się z gastroenterologiem prowadzącym:

• Krew w stolcu lub czarne smoliste stolce
• Gorączka powyżej 38°C utrzymująca się >3 dni
• Nasilona biegunka (>6 wodnistych stolców dziennie) lub odwodnienie
• Nieplanowana utrata wagi >5 kg w ciągu 2 miesięcy
• Bóle brzucha narastające zamiast łagodnieć
• Niepokojące zmęczenie, bladość, kołatanie serca (możliwa anemia)
• Brak poprawy po 8–12 tygodniach diety

Timeline efektów na diecie SCD — czego oczekiwać

Doświadczenie kliniczne i obserwacje z badań pediatrycznych Suskinda i Cohena pozwalają oszacować typową dynamikę odpowiedzi:

Okres	Typowe zmiany
Tydzień 1–2	Możliwe pogorszenie objawów na 3–7 dni („faza eliminacji”), zmiana mikrobioty, spadek wzdęć
Tydzień 3–4	Stabilizacja wypróżnień, zmniejszenie bólów brzucha, mniej gazów
Tydzień 6	Pierwszy punkt pomiarowy w DINE-CD — 46,5% pacjentów osiąga remisję objawową [1]
Tydzień 12	Spadek CRP (PRODUCE: z 1,3 do 0,9 mg/dL), spadek ESR (Burgis: z 26 do 8 mm/h) [5][6]
Miesiąc 6	Możliwe mucosal healing (Cohen 2014 — 2 z 7 pacjentów) [7]
12 miesięcy +	Decyzja: kontynuować restrykcyjną SCD czy liberalizować. W badaniu Burgisa 8 z 11 dzieci przeszło na liberalną wersję po 7,7 ± 4,0 miesiącach i utrzymało efekty

Najczęstsze błędy na diecie Hassa

1. Pomijanie etapu wprowadzającego (Intro Diet) — Gottschall opisała 5-dniowy plan startowy z bulionem, jajkami i jogurtem. Pacjenci go pomijają i wprowadzają zbyt wiele produktów od razu, co prowokuje zaostrzenie.
2. Kupowanie sklepowych jogurtów „bez laktozy” — fermentowane 24h zachowują bakterie i nie zawierają resztkowej laktozy; sklepowe „bez laktozy” mają dodatki niezgodne z SCD.
3. Brak suplementacji witaminy D i B12 — wielu pacjentów ignoruje konsultacje laboratoryjne; po 6 miesiącach pojawiają się niedobory.
4. Mylenie SCD z dietą bezglutenową — pszenica zabroniona w obu, ale na SCD ryż, kukurydza i ziemniaki też są niedozwolone (a na gluten-free są).
5. Stosowanie SCD jako diety odchudzającej — to dieta terapeutyczna, a niezamierzony spadek wagi może być sygnałem niedoborów.
6. Niezgłaszanie diety gastroenterologowi — niektóre leki immunosupresyjne wymagają stałej kaloryczności i mogą wymagać dostosowania.
7. Zaprzestanie po pierwszej poprawie — Gottschall zalecała co najmniej rok stabilnej remisji przed jakąkolwiek liberalizacją.

Mit czy fakt — 6 popularnych przekonań o diecie Hassa

Twierdzenie	Werdykt	Wyjaśnienie
„SCD leczy chorobę Crohna”	MIT	SCD łagodzi objawy i obniża markery zapalenia, ale Crohn to choroba przewlekła — leków nie zastępuje [2]
„Każdy z Crohnem powinien przejść na SCD”	MIT	AGA 2024 zaleca dietę śródziemnomorską jako pierwszą linię — SCD jest opcją, nie standardem [2]
„SCD daje lepsze wyniki niż dieta śródziemnomorska”	MIT	DINE-CD 2021: 46,5% vs 43,5%, p=0,77 — brak istotnej różnicy [1]
„Dieta Hassa to dieta o niskim IG”	MIT	To częsta polska pomyłka — autentyczna SCD bazuje na rozróżnieniu mono- vs di/poli-sacharydów, nie na indeksie glikemicznym
„Miód jest jedynym dozwolonym słodzikiem”	FAKT	Według oryginalnej listy Gottschall — miód to glukoza i fruktoza, oba monosacharydy. Sacharoza (cukier biały), syrop klonowy, agawa są zabronione
„Jogurt domowy 24h jest bez laktozy”	FAKT (głównie)	Długa fermentacja (24h zamiast typowych 4–8h) pozwala bakteriom zużyć >95% laktozy. Resztkowa ilość zwykle dobrze tolerowana, ale przy ciężkiej nietolerancji laktozy warto przetestować

Dieta Hassa a FODMAP, bezglutenowa, śródziemnomorska

Dieta	Główne wskazanie	Eliminuje	Pozwala	Dowody
SCD (Hassa)	Crohn, WZJG, IBS	Di- i polisacharydy (skrobia, laktoza, sacharoza), wszystkie zboża	Monosacharydy: glukoza, fruktoza, miód, owoce dojrzałe	Lewis 2021, Suskind 2020
Low-FODMAP	IBS (pierwsza linia)	Fermentowalne oligo-, di-, mono-sacharydy i poliole (cebula, czosnek, pszenica, niektóre owoce)	Większość białka, ryżu, ziemniaków, banany dojrzałe	Silne RCT u IBS
Bezglutenowa	Celiakia, nieceliakalna nadwrażliwość na gluten	Pszenica, żyto, jęczmień, owies (jeśli skażony)	Ryż, kukurydza, ziemniaki, gryka, jaglany	Standard medyczny dla celiakii
Śródziemnomorska	Prewencja sercowo-naczyniowa, IBD (AGA 2024)	Ultraprocessed food, dodany cukier, czerwone mięso	Oliwa, ryby, warzywa, pełne zboża, orzechy, owoce	Lewis 2021 (DINE-CD), AGA 2024 [2]

Jeśli masz Crohna i wybierasz dietę pomocniczą, możesz zacząć od śródziemnomorskiej (łatwiejsza, równie skuteczna jak SCD wg DINE-CD). Jeśli śródziemnomorska nie przyniesie poprawy po 2–3 miesiącach, SCD jest rozsądną opcją drugą linii. Wybór warto skonsultować z dietetykiem doświadczonym w IBD.

Co warto zapamiętać o diecie Hassa

• SCD działa, ale nie jest superior do diety śródziemnomorskiej w Crohnie — DINE-CD 2021 nie wykazało istotnej różnicy.
• AGA 2024 zaleca jako pierwszą linię dietę śródziemnomorską dla wszystkich pacjentów z IBD, chyba że są przeciwwskazania.
• SCD to dieta TERAPEUTYCZNA, nie odchudzająca — celem jest remisja, nie waga.
• U dzieci z aktywnym Crohnem standard to EEN, nie SCD (ESPGHAN 2024).
• Restrykcyjność wymaga nadzoru dietetyka — niedobory witaminy D, B12, wapnia są realnym ryzykiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy dieta SCD jest skuteczna?

Tak, ale na poziomie porównywalnym z dietą śródziemnomorską. W największym RCT (DINE-CD 2021, n=194) 46,5% dorosłych z Crohnem osiągnęło remisję na SCD, a 43,5% na śródziemnomorskiej — różnica nieistotna (p=0,77) [1]. Wcześniejsza wieloletnia praktyka kliniczna i badania pediatryczne (Cohen, Suskind, Burgis) wskazują, że dieta może wspierać terapię IBD, ale nie zastępuje leków.

Jak długo stosować dietę Hassa?

Gottschall zalecała stosowanie SCD minimum rok po ustąpieniu wszystkich objawów, zanim zacznie się stopniowo wprowadzać zabronione produkty. Niektórzy stosują ją na stałe jako styl życia. Badanie Burgis 2016 pokazało, że 8 z 11 dzieci po średnio 8 miesiącach przeszło na „liberalną” wersję i utrzymało efekty [6].

Czym SCD różni się od diety bezglutenowej?

Dieta bezglutenowa eliminuje tylko gluten (pszenicę, żyto, jęczmień). SCD eliminuje WSZYSTKIE węglowodany złożone — w tym ryż, kukurydzę i ziemniaki, które są dozwolone na diecie bezglutenowej. SCD jest znacznie bardziej restrykcyjna. Sprawdź też naszą rozbudowaną dietę bezglutenową — kto powinien i kto nie.

Czym SCD różni się od diety low-FODMAP?

Logika jest inna. SCD zostawia wszystkie monosacharydy (m.in. fruktozę), a eliminuje di- i polisacharydy. FODMAP ogranicza fermentowalne FODMAPy — w tym niektóre monosacharydy (nadmiar fruktozy) i wybrane di- i polisacharydy. W praktyce SCD pozwala miód i dojrzałe owoce, FODMAP je ogranicza (zwłaszcza jabłka, gruszki, miód). Dla IBS pierwszą linią jest FODMAP, SCD jest opcją drugą linii.

Czy mogę schudnąć na diecie SCD?

Niezamierzony spadek wagi 2–5 kg w pierwszych 4–8 tygodniach jest częsty (eliminacja przetworzonych produktów wysokokalorycznych). Jednak SCD nie jest projektowana jako dieta odchudzająca i u pacjentów z IBD niedowaga to ryzyko, nie cel. Jeśli chcesz schudnąć zdrowo, sprawdź naszą dietę 1200 kcal lub porównanie low-carb i keto.

Czy na SCD wolno pić kawę i alkohol?

Kawa zwykła (czarna, bez cukru i mleka) jest dozwolona. Mleko do kawy zabronione (laktoza), ale można dodać domowy jogurt SCD lub orzechowe „mleko” bez dodatków. Alkohol: dozwolone tylko wytrawne wino i mocniejsze alkohole bez dodatków (np. czysta wódka), w niewielkich ilościach. Piwo zabronione (jęczmień), słodkie likiery zabronione (sacharoza).

Czy domowy jogurt 24h jest naprawdę bez laktozy?

W zasadzie tak — przy 24-godzinnej fermentacji bakterie kwasu mlekowego (Lactobacillus, Bifidobacterium) zużywają niemal całą laktozę. Resztkowa zawartość bywa <1% i większość osób z nietolerancją laktozy ją toleruje. Przy ciężkiej nietolerancji warto wprowadzić ostrożnie. Więcej w naszym artykule o diecie przy nietolerancji laktozy.

Czy dieta SCD jest dla wegetarian i wegan?

Wegetarianizm jest możliwy, ale trudny — głównym źródłem białka stają się jaja, orzechy, ryby (przy pesco-wegetarianizmie), domowy jogurt i sery dojrzewające. Weganizm na SCD jest skrajnie trudny, bo eliminuje większość roślinnych źródeł węglowodanów złożonych (zboża, strączkowe częściowo dozwolone, ale wymagają długiego namaczania). U pacjentów z Crohnem decyzja powinna być konsultowana z dietetykiem klinicznym.

Powiązane artykuły

• Dieta bezglutenowa — kto powinien i kto nie — porównanie z gluten-free
• Dieta przy nietolerancji laktozy — wspólny problem z laktozą
• Dieta przy problemach z trzustką — inne wskazania gastro
• Dieta keto — zasady i co mówi nauka — inna dieta low-carb
• Low carb vs keto — różnice — szersze porównanie low-carb

Źródła

1. [1] Lewis JD, Sandler RS, Brotherton C, et al. (DINE-CD Study Group). „A Randomized Trial Comparing the Specific Carbohydrate Diet to a Mediterranean Diet in Adults With Crohn’s Disease.” Gastroenterology 2021;161(3):837–852. PubMed PMID: 34052278 · PMC8396394 — pełny tekst · DOI: 10.1053/j.gastro.2021.05.047
2. [2] Hashash JG, Elkins J, Lewis JD, Binion DG. „AGA Clinical Practice Update on Diet and Nutritional Therapies in Patients With Inflammatory Bowel Disease: Expert Review.” Gastroenterology 2024;166(3):521–532. PubMed PMID: 38276922 · DOI: 10.1053/j.gastro.2023.11.303
3. [3] Limketkai BN, Godoy-Brewer G, Parian AM, et al. „Dietary Interventions for the Treatment of Inflammatory Bowel Diseases: An Updated Systematic Review and Meta-analysis.” Clinical Gastroenterology and Hepatology 2023;21(10):2508–2525.e10. PubMed PMID: 36470529 · DOI: 10.1016/j.cgh.2022.11.026
4. [4] Limketkai BN, Iheozor-Ejiofor Z, Gjuladin-Hellon T, et al. „Dietary interventions for induction and maintenance of remission in inflammatory bowel disease.” Cochrane Database of Systematic Reviews 2019; CD012839. Cochrane Library — review · DOI: 10.1002/14651858.CD012839.pub2
5. [5] Suskind DL, Lee D, Kim YM, et al. „The Specific Carbohydrate Diet and Diet Modification as Induction Therapy for Pediatric Crohn’s Disease: A Randomized Diet Controlled Trial (PRODUCE).” Nutrients 2020;12(12):3749. PubMed PMID: 33291229 · PMC7762109 — pełny tekst · DOI: 10.3390/nu12123749
6. [6] Burgis JC, Nguyen K, Park KT, Cox K. „Response to strict and liberalized specific carbohydrate diet in pediatric Crohn’s disease.” World Journal of Gastroenterology 2016;22(6):2111–2117. PMC4726683 — pełny tekst · DOI: 10.3748/wjg.v22.i6.2111
7. [7] Cohen SA, Gold BD, Oliva S, et al. „Clinical and Mucosal Improvement With Specific Carbohydrate Diet in Pediatric Crohn Disease.” Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition 2014;59(4):516–521. PubMed PMID: 24897165 · DOI: 10.1097/MPG.0000000000000449
8. [8] Suskind DL, Wahbeh G, Gregory N, Vendettuoli H, Christie D. „Nutritional Therapy in Pediatric Crohn Disease.” Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition 2014;58(1):87–91. JPGN — abstract · DOI: 10.1097/MPG.0000000000000103
9. [9] Gerasimidis K, et al. „Precision nutrition in pediatric IBD: A position paper from the ESPGHAN special interest group for basic science and translational research, the IBD Porto group, and allied health professionals.” Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition 2024;78(2):428–445. PubMed PMID: 38374554 · DOI: 10.1002/jpn3.12096
10. [10] Cleveland Clinic. „Specific Carbohydrate Diet (SCD): How It Works & Benefits.” my.clevelandclinic.org — SCD overview

[php snippet=54]

[php snippet=55]