Spis tresci
Piramida pokarmów to graficzny model zdrowego odżywiania, który pomaga planować zbilansowaną dietę. Opracowana przez amerykańskich specjalistów w 1992 roku, przez dekady była podstawą edukacji żywieniowej na całym świecie. W 2020 roku w Polsce została zastąpiona przez Talerz Zdrowego Żywienia — bardziej intuicyjny i nowoczesny model.
Klasyczna piramida żywienia — jak wygląda?
| Piętro | Produkty | Ile razy dziennie |
|---|---|---|
| Podstawa (najwięcej) | Produkty zbożowe: kasze, pieczywo, makaron, ryż | 6-11 porcji |
| II piętro | Warzywa i owoce | 3-5 porcji warzyw + 2-4 porcje owoców |
| III piętro | Białko: mięso, ryby, jajka, rośliny strączkowe + nabiał | 2-3 porcje białka + 2-3 porcje nabiału |
| Szczyt (najmniej) | Tłuszcze, cukier, słodycze | Oszczędnie |
Czy piramida żywienia jest aktualna?
Klasyczna piramida żywienia z 1992 roku jest przestarzała — w 2020 roku NCEZ zastąpił ją Talerzem Zdrowego Żywienia.
Problemy ze starą piramidą:
- Podstawa piramidy (6-11 porcji zbóż) — za dużo węglowodanów
- Nie rozróżniała zbóż pełnoziarnistych od rafinowanych
- Nie uwzględniała rodzaju tłuszczów (zdrowe vs niezdrowe)
- Brak informacji o wodzie i aktywności fizycznej
Talerz Zdrowego Żywienia — nowy model
Polski model (NCEZ/NIZP-PZH, 2020) dzieli talerz na proporcje:
| Część talerza | Co jeść | Udział |
|---|---|---|
| Połowa talerza | Warzywa i owoce (z przewagą warzyw) | 50% |
| Ćwierć talerza | Pełnoziarniste produkty zbożowe | 25% |
| Ćwierć talerza | Białko (ryby, drób, rośliny strączkowe, jajka) | 25% |
| Dodatek | Zdrowe tłuszcze (oliwa, orzechy) + woda | — |
Więcej o zasadach zdrowego odżywiania.
Najczęściej zadawane pytania
Czy piramida żywienia jest aktualna?
Klasyczna piramida z 1992 roku — nie. W Polsce od 2020 obowiązuje Talerz Zdrowego Żywienia, opracowany przez NCEZ. Kładzie większy nacisk na warzywa (połowa talerza) i rozróżnia produkty pełnoziarniste od rafinowanych.
Ile porcji owoców i warzyw dziennie?
WHO zaleca minimum 400 g dziennie (ok.[1] 5 porcji). Talerz Zdrowego Żywienia mówi wprost: połowa każdego posiłku to warzywa i owoce, z przewagą warzyw.
Czym się różni piramida od talerza?
Piramida sugeruje hierarchię (podstawa = dużo zbóż). Talerz dzieli posiłek na proporcje — bardziej intuicyjnie pokazuje ile czego powinno być na jednym talerzu. Talerz jest prostszy i nowocześniejszy.
Źródła
[php snippet=54][php snippet=55]
Agata Wolfowicz
Zajmuje się dziennikarstwem, grafiką i popularyzowaniem zdrowego stylu życia. Od lat poszerza swoją wiedzę o tym, jak żyć i odżywiać się zdrowo. Ma nadzieję, że lektura strony dobrana-dieta.pl przyczyni się do popularyzacji zdrowia wśród czytelników i pozwoli im stawiać kolejne kroki ku zdrowiu oraz wymarzonej sylwetce.
